و . رفتار با اسيران مسلمانان تلخ‌ترين آزارها و زشت‌ترين رفتارهاى ناجوانمردانه را در طول سال‌هاى اقامت در مكّه از سوى مشركين قريش تحمّل كردند . قريش در برخورد خشونت‌آميز خود با مسلمانان سخت‌ترين شكنجه‌ها را عليه آنان اعمال كردند ؛ آنان را مجبور به ترك خانه و كاشانه‌شان كردند ؛ اموالشان را مصادره نمودند و پيوندهاى خويشاوندى را با آن‌ها قطع كردند . اينك همان قوم ستمگر ، ذليلانه در دست مسلمانان گرفتارند و چشم اميد به رحمت آنان دوخته‌اند . به نظر شما چه رفتارى با اقوام مشرك خود خواهند داشت ؟ چگونه از آنان انتقام خواهند گرفت ؟ هر كس در پاسخ به اين سؤال ، انتظار خاصى از مسلمانان براى انتقام‌گيرى از قريش خواهد داشت ، امّا آنچه در عمل اتّفاق افتاد ، بر خلاف همهء انتظارات بود . پيروان اسلام نه تنها انتقام نگرفتند ، و فرصت پيش آمده را غنيمت نشمردند ، بلكه رهبر بزرگ توحيدى فرمانى در يك جمله صادر فرمود كه : « با اسيران به نيكى رفتار كنيد . » مسلمانان فرمان پيغمبر ( ص ) را نصب العين خود قرار دادند و در رفتار با اسيران قريشى خود به كار بستند ؛ چنان كه آنان را در اموال خويش شريك ساختند و حتى كسانى ، اسيرشان را در غذا بر خود مقدم داشتند . برخورد مرد انصارى با ابو عزيز برادر مصعب بن عمير مشهور است كه نان خود را به اسير مىداد و خود به خرما قناعت مىكرد و اگر ابو عزيز نان را پس مىداد ، باز به او برمىگرداند . « 1 » ز . سوده دختر زمعه شگفت‌انگيز است كه مىبينيم : سوده دختر زمعه همسر رسول خدا ( ص )

--> ( 1 ) . بنگريد : المغازى ، 1 / 119 ؛ تاريخ الامم و الملوك ، 2 / 159 ؛ الكامل فى التاريخ ، 2 / 131 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 388 ؛ سيره ابن هشام ، 2 / 299 - 300 .